Κυριακή, 25 Ιουνίου 2017

ΠΕΝΤΟΖΑΛΗΣ ~ Ο ΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΣΦΑΚΙΩΝ


Οι Κρητικοί χοροί χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες- τους πηδηχτούς και τους συρτούς. Οι πηδηχτοί χοροί, ειδικά όταν χορεύονται μόνο από άντρες, παραπέμπουν σε πολεμικούς χορούς.
Λέγεται ότι ο πρώτος χορός εμφανίστηκε στην Κρήτη και μετέπειτα εξαπλώθηκαν στον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο και παραλλάχτηκαν. Αυτός ο χορός που ενέπνευσε την δημιουργία και άλλων χορών και διδάχτηκε σε ολόκληρη την Ελλάδα, ονομαζόταν πυρρίχιος.

Την πανάρχαια σχέση των Κρητικών με αυτό το είδος έκφρασης βεβαιώνει η ιστορία της γέννησης του Δία. Η Θεά Ρέα θέλησε να γεννήσει τον Δία στο Ιδαίο Άντρο, προκειμένου να τον προφυλάξει από την οργή του πατέρα του Κρόνου, διότι εκείνος γνώριζε ότι το παιδί που θα γεννιόταν θα έπαιρνε την θέση του ως Θεός των Θεών. Η Ρέα ανάθεσε την προστασία του παιδιού της στους Κουρήτες και τους δίδαξε έναν χορό που χόρευαν χτυπώντας τις ασπίδες και τα ξίφη τους, καταφέρνοντας έτσι να καλύψουν το κλάμα του νεογέννητου.


Ο πεντοζάλης, ή σωστότερα ,το πεντοζάλι, δημιουργήθηκε στην επαρχία Κισσάμου περίπου το 1770, την περίοδο της Επανάστασης του Δασκαλογιάννη. Λέγεται ότι ο Δασκαλογιάννης ήθελε σε κάθε σημαντικό γεγονός της εποχής να δημιουργείται ένας καινούριος χορός ή να γράφεται μια καινούρια μελωδία. Έτσι, ζήτησε από τον μουσικό Στέφανο Τριανταφυλλάκη να συνθέσει τον πεντοζάλη, ο οποίος θα ήταν αφιερωμένος στην πέμπτη ευκαιρία που τους δινόταν να αποτινάξουν τον Τούρκικο ζυγό. Μάλιστα, το πεντοζάλι έχει δέκα βήματα που θυμίζουν την απόφαση των Σφακιανών να ξεκινήσει η επανάσταση, που πάρθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1769, και η μουσική του αποτελείται από δώδεκα πάρτες (μουσικές φράσεις, γυρίσματα) προς τιμήν των δώδεκα πρωτεργατών της εξέγερσης.